Səslərin müəyyən nizamla düzülməsi nəticəsində yaranır. Ritm, melodiya və harmoniya — musiqinin üç əsas sütunudur.

Tək bir musiqi səsinin yazılı işarəsi. Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si — 7 əsas notadır. Hər nota həm pərdəni (hündürlüyü), həm müddəti göstərir.

Ardıcıl ifa edilən notların bütövlüyü. Bir mahnının "oxunan hissəsi" — nəğməsi — melodiyadır. Yaddaqalan musiqinin əsasıdır.

Eyni anda ifa edilən iki və daha çox səsin bir arada uyğun səslənməsi. Melodiyanın altındakı müşayiət hissəsidir.

Musiqidəki zaman quruluşu. Hansı notun nə qədər çalınacağını müəyyən edir. Ritmik hiss musiqidə "döyüntü" hissidir.

Səsin rəngi və keyfiyyəti. Eyni notun gitarda, pianoda, violinodda fərqli eşidilməsinin səbəbi tembr fərqidir. Hər alət öz tembrini daşıyır.

Notun yüksək və ya alçaq olmasını göstərən xüsusiyyət. Frekans (Hz) ilə ölçülür. La notası standart olaraq 440 Hz-dir.

Eyni adlı iki notun arasındakı məsafə. Məsələn, Do ilə növbəti Do bir oktava aralıdır. İkinci notun frekansı birincinin tam 2 qatıdır.

İki nota arasındakı pərdə məsafəsi. Prim, sekund, ters, kvart, kvint, seksta, septima, oktava — intervalların adlarıdır.

Eyni anda ifa edilən 3 və ya daha çox nota. Gitarda eyni vaxtda birdən çox sim çalmaq bir akkord yaradır. Major, minor, 7-li akkordlar ən çox istifadə edilənlərdir.

Müəyyən qaydada ardıcıl düzülmüş notlar toplusu. Do major gamı: Do-Re-Mi-Fa-Sol-La-Si-Do. Hər gam bir "rəng" və əhval-ruhiyyə daşıyır.

Şən, parlaq, nikbin səslənən gam növü. Do major, Sol major, Re major — ən çox istifadə edilən major gamlardır. Xoşbəxt mahnılar çox vaxt majordadır.

Kədərli, melankoli, dərin səslənən gam növü. La minor, Re minor ən çox istifadə edilənlərdir. Emosional mahnılar çox vaxt minordadır.

Parçanın əsas dayaq notası. "Do majorda" deyildikdə istirahət nöqtəsi Do notasıdır. Hər şey bu nota qayıtmağa çalışır.

Bir saniyədəki titrəmə sayı — Hertz (Hz) ilə ölçülür. Yüksək frekans = yüksək pərdə. İnsan qulağı ~20 Hz ilə 20.000 Hz arasını eşidir.

Səsin fiziki xüsusiyyətlərini öyrənən elm. Məkanın akustikası — ifa olunan musiqinin necə eşidilməsinə birbaşa təsir edir.

Notların yazıldığı 5 paralel xətt. Notlar bu xətlər üzərində və aralarında yerləşdirilir. Hər xətt müəyyən bir notayı təmsil edir.

İkinci xəttdən başlayan yüksək pərdəli notlar üçün açar. Gitar, keman, fleyta kimi alətlər bu açarla yazılır. Ən çox tanınan not işarəsidir.

Dördüncü xəttdən başlayan aşağı pərdəli notlar üçün açar. Bas gitar, violonçel, tuba kimi alətlər bu açarla yazılır.

Notun yarım ton yüksəldilməsini göstərən işarə (#). Məsələn, Do# — Do notasını yarım ton yuxarı qaldırır. Klaviaturadakı qara düymələrə uyğundur.

Notun yarım ton alçaldılmasını göstərən işarə (♭). Məsələn, Si♭ — Si notasını yarım ton aşağı endirır. Diyezin əksidir.

Diyez və ya bemol işarəsini ləğv edən işarə (♮). Notun öz təmiz pərdəsinə qaytarılmasını göstərir.

Musiqidə sükut anını bildirən işarə. Nota ilə eyni müddət sisteminə sahibdir: bütöv pauza, yarım pauza, dörddəbir pauza və s. Sükut da musiqinin bir hissəsidir.

İki notanı birləşdirən əyri xətt. Tie eyni iki notanın müddətini birləşdirir; Slur isə fərqli notları hamar keçişlə bağlayır.

Notun adi müddətindən uzun saxlanılmasını göstərən işarə. Üstündə fermata olan nota ifaçının öz qərarına görə uzadılır. Dramatik effekt yaradır.

Müəyyən bir hissənin yenidən ifa edilməsini bildirən işarə (:|). Parta yazılmış notun qısaldılması üçün istifadə edilir.

İtalyancadan: "Başdan" deməkdir. Parçanın əvvəlindən yenidən ifa edilməsini bildirir. D.C. al Fine — başdan "Fine" işarəsinə qədər deməkdir.

Ansambl və ya orkestrdəki bütün alətlərin notlarının bir yerdə yazıldığı tam not vərəqi. Dirijor partituraya baxaraq orkestri idarə edir.

Musiqinin sürəti. BPM (beats per minute — dəqiqədə döyüntü sayı) ilə ölçülür. 60 BPM = saatın tıqqıltısı sürəti. 120 BPM orta sürətli bir mahnı tempidır.

Dəqiqədəki döyüntü sayı — temp ölçüsüdür. Lent musiqisi ~60-80 BPM, pop mahnılar ~120 BPM, dance musiqisi ~128-140 BPM aralığındadır.

Portanı bərabər hissələrə bölən şaquli xətlər arasındakı parça. Hər taktda eyni sayda döyüntü var. Musiqi taktlara bölünür ki, ifa asanlaşsın.

Portanın əvvəlindəki iki rəqəm. Üst rəqəm hər taktdakı döyüntü sayını, alt rəqəm isə hansı not dəyərinin 1 döyüntü olduğunu göstərir. 4/4 ən çox istifadə ediləndir.

Hər taktda 4 dörddəbir döyüntü. Ən çox istifadə edilən ölçü. Pop, rok, hip-hop mahnılarının əksəriyyəti 4/4 ilə yazılır.

Hər taktda 3 dörddəbir döyüntü. Vals ritminin əsası. "Bir-iki-üç, bir-iki-üç" hissiyatı verir. Klassik musiqidə çox geniş istifadə edilir.

Gözlənilən döyüntü anını kənara sürüşdürmək. Zəif döyüntüyə vurğu vermək. Jazz, funk, reggae musiqisinin əsas elementi. Ritmi "daha hərəkətli" edir.

Müəyyən tempi sabit şəkildə vuran cihaz. Tələbələr məşq zamanı metronom istifadə edir ki, ritmi sabit saxlasınlar. Rəqəmsal tətbiqlərdə də mövcuddur.

İtalyancadan: "Yavaş addımla". Sakit, rahat temp (~76–108 BPM). Lirik, emosional parçalarda istifadə edilir.

İtalyancadan: "Şən, sürətli". Canlı, iti temp (~120–168 BPM). Klassik musiqidə simfoniyanın birinci hissəsi çox vaxt allegrodur.

İtalyancadan: "Tez". Çox sürətli temp (~168–200 BPM). Virtuoz parçalarda, atəşli finalarda istifadə edilir.

İtalyancadan: "Oğurlanmış vaxt". İfaçının tempi azca sürətləndirməsi və ya yavaşlatması. Emosional ifadəlilik üçün istifadə edilir. Chopin-in əsas ifadə vasitəsiydi.

İtalyancadan: "Güclü". Yüksək, güclü səs səviyyəsi. Not vərəqində f işarəsi ilə göstərilir.

İtalyancadan: "Çox güclü". Mümkün olan ən yüksək dinamika. ff ilə işarəlanir. Kulminasiya anlarında istifadə edilir.

İtalyancadan: "Yumşaq, sakit". Alçaq səs səviyyəsi. p işarəsi ilə göstərilir. (Alət pianodan fərqlidir — bu dinamika terminidir.)

İtalyancadan: "Çox sakit". Mümkün olan ən alçaq dinamika. pp ilə işarəlanir. Çox incə, pıçıltıya bənzər səslənmə.

İtalyancadan: "Orta güclü". p ilə f arasında. Normal danışma səsinə bənzər səviyyə. Ən çox istifadə edilən dinamika.

Səsin tədricən güclənməsi. Notlarda açılan bucaq işarəsi (<) ilə göstərilir. Gərginlik, həyəcan hissi yaradır.

Səsin tədricən zəifləməsi. Notlarda bağlanan bucaq işarəsi (>) ilə göstərilir. Sakitlik, uzaqlaşma hissi verir. Kresşendonun əksidir.

Qəfil, güclü bir vurğu. sfz işarəsiylə göstərilir. Gözlənilməz ani güclənmə — dramatik effekt üçün istifadə edilir.

Müəyyən bir notanın daha güclü ifa edilməsini bildirən işarə (>). Ritmik ifadəlilik üçün əhəmiyyətlidir.

Musiqidə səs gücünün dəyişməsini ifadə edən anlayış. Forte, piano, kresşendo — bunların hamısı dinamika anlayışına aiddir. Emosional ifadəliliyin əsasıdır.

Notların hamar, kəsintisiz, axıcı şəkildə ifa edilməsi. Notlar arasında boşluq olmur. Notasiyada slur (liqatura) işarəsi ilə göstərilir.

Notların kəsik, qısa, ayrı-ayrı ifa edilməsi. Hər nota tez kəsilir. Notun üzərindəki nöqtə ilə göstərilir. Legaltonun əksidir.

Notun pərdəsini tez-tez azca dəyişdirərək titrəyən effekt yaratmaq. Gitaristlər sol əllərini sürüşdürür; müğənnilər isə səs telləri ilə edir. Emosionallıq əlavə edir.

Eyni notanın çox sürətlə təkrarlanması. Gitarda mizrabın çox sürətlə irəli-geri hərəkəti — tremolo texnikasıdır. Vibratoya bənzəyir, lakin pərdə dəyişmir.

Akkordun notlarını eyni anda deyil, ardıcıl ifa etmək. "Salxım akkord" da deyilir. Gitarda aşağıdan yuxarıya simləri bir-bir çalmaq — arpeggiodur.

Bir notdan digərinə sürüşərək keçmək. Pianoda barmağı klaviatura üzərindən sürüşdürmək — glissandodur. Portamentoya bənzəyir.

Bir notdan digərinə hamarlıqla süzülərək keçmək. Müğənnilər və telli alətlərdə çox istifadə edilir. Glissandodan fərqi — daha emosional, incə keçişdir.

Bir notla ondan bir ton yuxarıdakı notun çox sürətlə növbələşdirilməsi. Klassik musiqidə çox geniş istifadə edilir. tr işarəsi ilə göstərilir.

Telli alətdə kamanla çalmaq əvəzinə barmaqla yolmaq. Keman, violonçel kimi alətlərə xas olan texnika. pizz. işarəsi ilə göstərilir.

Simə yüngülcə toxunaraq əldə edilən yüksək, şüşəvari səs. Gitarda natural harmonics — simlə ötən overtoneların eşidilməsidir.

Gitarda simi yan tərəfə dartaraq pərdəni qaldırmaq. Blues, rok gitarının vazkeçilməz texnikası. Emosional, ağlayan səs effekti yaradır.

Gitarda simi çalmadan sol əlin barmağını güclə basmaqla nota çıxarmaq. Sürətli, axıcı notlar çalmaq üçün istifadə edilir. Pull-off-un əksidir.

Gitarda əvvəlcə yuxarı pərdəni çalıb sonra barmağı yoluyaraq aşağı pərdəni çıxarmaq. Hammer-on ilə birlikdə "legato" ifanın əsasıdır.

Öncədən yazılmamış, anlıq yaradılan musiqi. Jazz musiqisinin ürəyi. Yaxşı improvizasiya üçün geniş musiqi nəzəriyyəsi bilikləri lazımdır.

Musiqi cümləsinin bitimini bildirən akkord ardıcıllığı. "Tam kadens" — bitmiş hiss verir; "yarım kadens" — sual işarəsi kimi açıq qalır.

Parçanın bir tonallıqdan digər tonallığa keçməsi. Pop mahnılarında son bənddə yarım ton yuxarı modulyasiya — "key change" — çox istifadə edilir.

Parçanın bütün notlarını eyni intervalı qoruyaraq yuxarı və ya aşağı köçürmək. Müğənninin səsindən asılı olaraq akkordlar transpoze edilir.

İki və ya daha çox notun uyğun, xoşagələn birgə səslənməsi. Major triada — konsonant bir akkord nümunəsidir.

Notların gərgin, narahat birgə səslənməsi. "Həll" tələb edir — konsonansa keçmək. Gərginlik və dramatizm yaratmaq üçün istifadə edilir.

Üç notdan ibarət əsas akkord. Bir kök nota + üçüncü dərəcə + beşinci dərəcə. Major triada, minor triada — ən çox istifadə edilənlərdir.

Gamın 5-ci dərəcəsi üzərindəki akkord. Tonikanın ziddiyətidir — gərginlik yaradır və tonikanın damlayan həllinə çəkir. Do majorda Sol majorudur.

Gamın 4-cü dərəcəsi üzərindəki akkord. Do majorda Fa majoru. I-IV-V proqressiyası — ən klassik akkord ardıcıllığı. Blues, rok, pop musiqisinin özəlidir.

Ardıcıl akkordlar silsiləsi. I-V-vi-IV proqressiyası dünyada ən çox istifadə edilən akkord sırasıdır — minlərlə məşhur mahnı bu proqressiya üzərindədir.

Eyni anda ifa edilən bir neçə müstəqil melodiya. J.S. Bach — polifoniya ustasıdır. Fuqa — polifoniyann ən inkişaf etmiş formasıdır.

İki müstəqil melodiyanı harmonik qaydaya uyğun birləşdirmə sənəti. Barokko dövrünün ən vacib kompozisiya texnikası. "Nota-notaya qarşı" deməkdir.

Mövcud bir musiqini fərqli alət, ansambl və ya üslub üçün uyğunlaşdırmaq. Rok mahnısının simfonik orkestrlə ifa versiyası — aranjimandır.

Gitarın qrifindəki metal çubuqlar. Simi müəyyən pərdənin arxasında basaraq o nota ifa edilir. Hər bir pərdə yarım ton fərq yaradır.

Elektrik gitarda simlərin titrəməsini elektrik siqnalına çevirən maqnit senzor. Singlecoil — incə, parlaq; Humbucker — dolu, güclü səs verir.

Elektrik alətin zəif siqnalını gücləndirən cihaz. Gitarın səsini dinlənilə biləcək səviyyəyə qaldırır. Lampalı (tube) və tranzistorlu (solid-state) növləri var.

Gitarın səsinə müxtəlif effektlər əlavə edən ayaqla idarə edilən cihaz. Distortion, delay, reverb, chorus — ən populyar efekt pedal növlərdir.

Gitarın siqnalını qırıq, kobud, gürültülü edən effekt. Rok və metal musiqisinin simvoludur. Overdrive ilə fərqi — distortion daha ekstremal doydurulmadır.

Səsin məkanda əks-sədası. Böyük kilsədəki reverb ilə kiçik otaq reverbi fərqlidir. Studiyada süni reverb əlavə etmək standart prosedurdur.

Səsin bir müddət sonra eyni şəkildə təkrarlanması effekti. U2-nun "Edge" gitarı delay pedal istifadəsinə görə məşhurdur. Dərinlik hissi yaradır.

Səsin müxtəlif frekans diapazonlarını (bas, orta, tiz) ayrı-ayrılıqda tənzimləyən cihaz. Səsin "rəngini" formalaşdırır.

Güclü səsləri azaldıb, zəif səsləri gücləndirərək dinamika diapazonunu daraldan cihaz. Peşəkar stüdiya yazılarında vacibdir.

Musiqi alətlərinin kompüter və digər alətlərlə rəqəmsal rabitə protokolu. Piyano klaviaturasını kompüterə qoşmaq üçün MIDI istifadə edilir. 1983-cü ildən standartdır.

Rəqəmsal musiqi yaratmaq, qeyd etmək, redaktə etmək üçün proqram. GarageBand, Logic Pro, Ableton Live, FL Studio — ən məşhur DAW-lardır.

Kondenser — həssas, detallı, stüdiya üçün ideal. Dinamik — davamlı, gürültüyə davamlı, canlı ifa üçün. SM58 ən çox satılan dinamik mikrofondur.

Gitarın bütün simləri açıq çalındıqda akkord səslənəcəyi şəkildə köklənməsi. Open D, Open G — blues gitarçıların sevdiyi köklənmələrdir. Slide gitara üçün əlverişlidir.

Gitarın qrifindəki bütün simlərini müəyyən pərdədə bağlayan kiçik cihaz. Bütün akkordları transpoze etmədən parçanı istənilən tonallığa keçirmək üçün istifadə edilir.

Bir və ya iki alət üçün çox hissəli klassik musiqi forması. Ekspozisiya, inkişaf, rekapp — üç bölmədən ibarətdir. Beethoven sonatalar ustasıdır.

Böyük orkestir üçün geniş çox hissəli əsər. Adətən 4 hissədən ibarətdir. Beethoven, Mozart, Brahms — simfoniya dahilərdir.

Bir solist alət ilə orkestrin birgə ifa etdiyi əsər. Gitara konserti, piyano konserti, violin konserti — ən məşhur formlardır.

Əsas melodiyanın müxtəlif səslərdə bir-birinin ardınca girdiyi polifonik forma. J.S. Bach — fuqanın ən böyük ustasıdır. Çox mürəkkəb kontrpunkt texnikası tələb edir.

Fransızcadan: "Öyrənmə". Müəyyən texniki çətinliyi məşq etmək üçün yazılmış parça. Chopin etyudları — həm texniki, həm bədii cəhətdən şedevrdir.

Latıncadan: "Öncəsində ifa". Əvvəlcə böyük bir əsərin açılışı kimi ifa edilirdi; sonradan müstəqil parça halına gəldi. Bach-ın "Well-Tempered Clavier" prelüdləri məşhurdur.

Fransızcadan: "Hazırlıqsız". Spontan yaradılmış kimi səslənən, lakin əslində yazılmış parça. Schubert və Chopin impromtuları ən çox ifa edilənlərdir.

Dörd musiqiçi üçün yazılmış əsər. Simli kvartet (2 keman + viola + violonçel) — kamera musiqisinin klassik formasıdır.

Çoxlu alətçidən ibarət böyük ansambl. Simli, nəfəsli, zərb alətləri bölmələrindən ibarətdir. Simfonik orkestr 80-100 musiqiçidən ibarət ola bilər.

Çoxlu müğənnidən ibarət vokal ansambl. Soprano, alto, tenor, bas — dörd əsas xor səsidir. Kamera xoru (16-40), simfonik xor (100+) kimi növləri var.

İtalyancadan: "Kilsə üsulunda". Alət müşayiəti olmadan yalnız səslə ifa. Pentatonix kimi müasir qruplar a cappella texnikasını üzvi beatbox ilə birləşdirir.

İtalyancadan: "İsrarla". Bir melodiya, ritm və ya akkordun dəfələrlə eyni şəkildə təkrarlanması. Minimalist musiqinin, həmçinin rokun (riff) əsasıdır.